Strona główna › Pieniądze › Urlop wychowawczy
Urlop wychowawczy w 2026 roku: warunki, składki ZUS i pieniądze w tym czasie
Urlop wychowawczy trwa do 36 miesięcy i przysługuje pracownikowi z co najmniej 6 miesiącami zatrudnienia. Trzeba go wykorzystać do końca roku, w którym dziecko kończy 6 lat. Pracodawca nie płaci pensji, ale składki emerytalne, rentowe i zdrowotne finansuje za Ciebie budżet państwa. Przy niskim dochodzie rodziny (do 674 zł na osobę) dostaniesz dodatek 400 zł miesięcznie do zasiłku rodzinnego.
Tabela: urlop wychowawczy a rodzicielski
| Urlop rodzicielski | Urlop wychowawczy | |
|---|---|---|
| Ile trwa | 41 tygodni na oboje rodziców (43 przy porodzie mnogim) | Do 36 miesięcy na oboje rodziców; przy dziecku z orzeczeniem dodatkowo do 36 miesięcy |
| Część tylko dla jednego rodzica | 9 tygodni dla każdego | 1 miesiąc dla każdego |
| Pieniądze | Zasiłek macierzyński 70% albo 81,5% | Bez pensji i zasiłku; dodatek 400 zł przy dochodzie do 674 zł na osobę |
| Składki emerytalne i rentowe | Finansuje budżet państwa | Finansuje budżet państwa od podstawy 3604,50–5652 zł (2026) |
| Warunek stażu | Brak | Co najmniej 6 miesięcy zatrudnienia |
| Termin wniosku | Co najmniej 21 dni przed | Co najmniej 21 dni przed |
| Do kiedy | Do końca roku, w którym dziecko kończy 6 lat | Do końca roku, w którym dziecko kończy 6 lat (dodatkowe miesiące na dziecko z orzeczeniem: do 18 lat) |
| Na ile części | Najwyżej 5 | Najwyżej 5 |
Kwoty podstawy składek obowiązują od stycznia do grudnia 2026 r. Dodatek 400 zł wypłaca gmina razem z zasiłkiem rodzinnym.
Kto może wziąć urlop wychowawczy
Urlop wychowawczy przysługuje tylko pracownikom, na równych prawach mamie i tacie. Warunek: co najmniej 6 miesięcy zatrudnienia. Liczą się też wcześniejsze umowy o pracę, bez względu na przerwy, wymiar etatu i sposób rozwiązania umowy.
Rodzaj umowy o pracę nie ma znaczenia: może to być umowa na czas określony albo na część etatu. Osoby na zleceniu i w JDG nie mają urlopu wychowawczego.
Ile trwa i jak go podzielić
Łącznie do 36 miesięcy, najpóźniej do końca roku kalendarzowego, w którym dziecko kończy 6 lat. Każdy z rodziców ma wyłączne prawo do 1 miesiąca, którego nie można przekazać drugiemu. Jeśli mama chce wykorzystać pełne 36 miesięcy, zwykle się nie da: ostatni miesiąc należy do taty.
Pełne 36 miesięcy dla jednej osoby jest możliwe, gdy drugi rodzic nie żyje, został pozbawiony władzy rodzicielskiej, jego władza jest ograniczona lub zawieszona albo dziecko ma tylko jednego opiekuna.
Przy dziecku z orzeczeniem o niepełnosprawności możesz wziąć dodatkowo do 36 miesięcy, łącznie 72, a dodatkową część wykorzystać do 18. urodzin dziecka.
Urlop dzielisz na najwyżej 5 części. Oboje rodzice mogą być na urlopie wychowawczym w tym samym czasie.
Wniosek, rezygnacja i ochrona przed zwolnieniem
Wniosek składasz pracodawcy na piśmie co najmniej 21 dni przed rozpoczęciem urlopu. Pracodawca musi go udzielić. Możesz wycofać wniosek najpóźniej 7 dni przed planowanym startem.
Z trwającego urlopu możesz zrezygnować w każdej chwili za zgodą pracodawcy. Bez jego zgody wracasz do pracy po 30 dniach od zawiadomienia.
Od 21 dni przed rozpoczęciem urlopu do jego końca pracodawca nie może wypowiedzieć ani rozwiązać z Tobą umowy. Czas urlopu wlicza się do stażu pracy.
Składki ZUS w czasie urlopu wychowawczego w 2026 roku
Na urlopie wychowawczym nadal masz ubezpieczenie emerytalne i rentowe, a jeśli to Twój jedyny tytuł, także zdrowotne. Składki rozlicza pracodawca, ale w całości płaci je budżet państwa.
Podstawa składek emerytalnych i rentowych w 2026 roku nie może być wyższa niż 5652 zł (60% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia) ani niższa niż 3604,50 zł (75% płacy minimalnej 4806 zł). Ten okres jest więc składkowy i liczy się do przyszłej emerytury.
Jeśli w czasie urlopu podejmiesz pracę na umowie o pracę, zleceniu albo założysz firmę, powiedz o tym pracodawcy. Gdy masz inny tytuł do ubezpieczeń, budżet przestaje finansować składki z tytułu urlopu.
Pieniądze na urlopie wychowawczym: dodatek 400 zł i inne świadczenia
Urlop jest bezpłatny. Jeśli przeciętny miesięczny dochód netto rodziny na osobę z 2025 roku nie przekracza 674 zł (764 zł, gdy dziecko ma orzeczenie), masz prawo do zasiłku rodzinnego i dodatku z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie urlopu wychowawczego: 400 zł miesięcznie.
Dodatek dostajesz najdłużej przez 24 miesiące, przez 36 miesięcy przy dzieciach z jednego porodu i przez 72 miesiące przy dziecku z orzeczeniem. Jeden dodatek przysługuje niezależnie od liczby dzieci.
Przykład: Ania, mąż i 2-letni synek mieli w 2025 roku 23 400 zł dochodu netto. To 1950 zł miesięcznie, czyli 650 zł na osobę, poniżej progu 674 zł. Ania dostaje zasiłek rodzinny 95 zł i dodatek 400 zł, razem 495 zł miesięcznie.
Na dziecko w wieku 12–35 miesięcy możesz też dostać 500 zł ze świadczenia „aktywnie w domu”. Urlop wychowawczy nie jest natomiast aktywnością zawodową w rozumieniu programu Aktywny Rodzic, więc w tym czasie nie spełnisz warunku świadczenia „aktywni rodzice w pracy” (1500 zł).
- dodatek nie przysługuje, jeśli przed urlopem pracowałaś krócej niż 6 miesięcy
- ani gdy w trakcie urlopu pracujesz w sposób, który wyklucza osobistą opiekę nad dzieckiem
- ani gdy w tym czasie pobierasz zasiłek macierzyński lub świadczenie rodzicielskie
Praca w trakcie urlopu wychowawczego
Możesz pracować u dotychczasowego lub innego pracodawcy, prowadzić firmę albo się uczyć, jeśli nie przeszkadza to w osobistej opiece nad dzieckiem. Jeśli trwale przestaniesz sprawować opiekę, na przykład wyjedziesz za granicę, a dziecko zostanie w Polsce, pracodawca może wezwać Cię do powrotu do pracy.
Zamiast urlopu możesz też złożyć wniosek o obniżenie wymiaru czasu pracy, najmniej do połowy etatu. Przez maksymalnie rok takiej pracy pracodawca nie może wypowiedzieć Ci umowy ani warunków pracy i płacy.
Urlop wypoczynkowy, do którego masz prawo sprzed urlopu wychowawczego, nie przepada.
Przydatne na tatoimama.pl
Najczęstsze pytania
Czy urlop wychowawczy jest płatny?
Nie. Pracodawca nie płaci pensji, a ZUS nie wypłaca zasiłku. Przy dochodzie rodziny do 674 zł netto na osobę gmina wypłaca dodatek 400 zł miesięcznie do zasiłku rodzinnego.
Ile trwa urlop wychowawczy na dziecko?
Do 36 miesięcy łącznie dla obojga rodziców, w tym po 1 miesiącu wyłącznie dla każdego z nich. Przy dziecku z orzeczeniem o niepełnosprawności dodatkowo do 36 miesięcy.
Czy urlop wychowawczy jest okresem składkowym?
Tak. Składki emerytalne i rentowe płaci za Ciebie budżet państwa. W 2026 roku podstawa wynosi od 3604,50 zł do 5652 zł.
Czy na urlopie wychowawczym można pracować u innego pracodawcy?
Tak, jeśli praca nie wyklucza osobistej opieki nad dzieckiem. Powiedz o tym pracodawcy, bo zmienia to zasady finansowania składek.
Urlop wychowawczy a aktywny rodzic: co mogę dostać?
Na dziecko w wieku 12–35 miesięcy możesz dostać 500 zł ze świadczenia „aktywnie w domu”. Świadczenia „aktywni rodzice w pracy” nie dostaniesz, bo urlop wychowawczy nie jest aktywnością zawodową w rozumieniu programu.
Kiedy zgłosić urlop wychowawczy?
Złóż pisemny wniosek co najmniej 21 dni przed planowanym rozpoczęciem urlopu. Wniosek możesz wycofać najpóźniej 7 dni przed jego startem.
Źródła
- Zielona Linia: Urlop wychowawczy (stan na 30.12.2025) (dostęp 13.10.2026)
- biznes.gov.pl: Urlopy i świadczenia związane z macierzyństwem i rodzicielstwem (dostęp 13.10.2026)
- ZUS: Podstawa wymiaru składek osób przebywających na urlopach wychowawczych (2026) (dostęp 13.10.2026)
- ZUS: Jesteś na urlopie wychowawczym? Poznaj swoje ubezpieczenia (broszura) (dostęp 13.10.2026)
- Dz.U. 2026 poz. 1240: tekst jednolity ustawy o świadczeniach rodzinnych (dostęp 13.10.2026)
- Rozporządzenie RM z 13.08.2024 (Dz.U. 2024 poz. 1238): kryteria i kwoty świadczeń rodzinnych od 1.11.2024 (dostęp 13.10.2026)
- MRPiPS: Pytania i odpowiedzi, program Aktywny Rodzic (dostęp 13.10.2026)
- MRPiPS: Aktywny Rodzic (dostęp 13.10.2026)
Ostatnia aktualizacja: 13.10.2026.