Strona główna › Poradniki › Urlop macierzyński i rodzicielski 2026: ile trwa, ile płaci ZUS, jak go podzielić
Urlop macierzyński i rodzicielski 2026: ile trwa, ile płaci ZUS, jak go podzielić
Przy jednym dziecku urlop macierzyński trwa 20 tygodni, a rodzicielski 41 tygodni, razem 61 tygodni. Z urlopu rodzicielskiego 9 tygodni jest zarezerwowanych dla każdego z rodziców i nie da się ich oddać drugiemu. Za cały czas ZUS płaci 81,5% podstawy (jeśli złożysz wniosek w 21 dni od porodu) albo 100% za macierzyński i 70% za rodzicielski.
Tabela: urlopy dla rodziców w 2026 roku
| Urlop | Ile trwa | Dla kogo | Zasiłek | Do kiedy wykorzystać |
|---|---|---|---|---|
| Macierzyński | 20 tyg. przy 1 dziecku; 31, 33, 35 lub 37 tyg. przy porodzie mnogim (2, 3, 4, 5 i więcej dzieci) | Mama; po co najmniej 14 tygodniach resztę może przejąć tata | 100% albo 81,5% (wariant z wnioskiem w 21 dni) | Do 6 tygodni przed porodem, reszta zaraz po porodzie |
| Rodzicielski | 41 tyg. przy 1 dziecku, 43 tyg. przy porodzie mnogim | Oboje rodzice łącznie; po 9 tygodni wyłącznie dla każdego z nich | 70% albo 81,5%; 9 tygodni drugiego rodzica zawsze 70% | Do końca roku, w którym dziecko kończy 6 lat; maksymalnie w 5 częściach |
| Ojcowski | 2 tygodnie (jednorazowo lub w 2 częściach po tygodniu) | Tata | 100% | Do ukończenia przez dziecko 12 miesięcy |
| Uzupełniający macierzyński (wcześniaki i dzieci w szpitalu) | Do 15 tyg. (poród przed 28. tyg. lub masa do 1000 g), do 8 tyg. (poród 28–37 tyg., masa powyżej 1000 g); tydzień za każdy tydzień pobytu w szpitalu | Rodzic korzystający z urlopu macierzyńskiego | 100% | W całości, zaraz po urlopie macierzyńskim |
Tygodnie i stawki według Kodeksu pracy, ZUS i MRPiPS. Kwotę zasiłku policzysz w naszym kalkulatorze zasiłku macierzyńskiego.
Urlop macierzyński: 20 tygodni na start
Urlop macierzyński przysługuje mamie i przy jednym dziecku trwa 20 tygodni. Przy porodzie mnogim jest dłuższy: 31 tygodni przy bliźniakach, 33 przy trojaczkach, 35 przy czworaczkach i 37 przy pięciorgu i więcej dzieci.
Do 6 tygodni możesz wykorzystać jeszcze przed porodem. Pozostała część przypada na czas po porodzie.
Po wykorzystaniu co najmniej 14 tygodni mama może zrezygnować z reszty urlopu i wrócić do pracy, jeśli pozostałą część weźmie tata wychowujący dziecko. Jest też drugi wariant: tata przerywa pracę zarobkową, by przez ten czas opiekować się dzieckiem.
Urlop rodzicielski: 41 tygodni, w tym 9 dla każdego z rodziców
Urlop rodzicielski zaczyna się po macierzyńskim. Przy jednym dziecku trwa 41 tygodni, przy porodzie mnogim 43 tygodnie. Przysługuje obojgu rodzicom łącznie.
Z tej puli 9 tygodni należy wyłącznie do mamy i 9 tygodni wyłącznie do taty. Tych tygodni nie można przekazać drugiemu rodzicowi. Jeśli na przykład mama wykorzysta 32 tygodnie, ostatnie 9 może wziąć tylko tata. Jeśli tego nie zrobi, przepadają.
Urlop możesz wziąć od razu w całości albo w maksymalnie 5 częściach. Masz na to czas do końca roku kalendarzowego, w którym dziecko skończy 6 lat. Oboje rodzice mogą też korzystać z urlopu rodzicielskiego w tym samym czasie, ale łącznie nie dłużej niż przysługujący wymiar.
Urlop ojcowski: 2 tygodnie dla taty
Urlop ojcowski to osobne 2 tygodnie tylko dla taty, płatne 100% podstawy. Można je wziąć naraz albo w dwóch częściach, każda po tygodniu.
Trzeba go wykorzystać, zanim dziecko skończy 12 miesięcy. Wniosek składasz pracodawcy na piśmie co najmniej 7 dni przed rozpoczęciem urlopu. Urlop ojcowski nie zabiera tygodni z urlopu rodzicielskiego.
Ile płaci ZUS: 81,5% czy 100% i 70%
Masz dwa warianty. W pierwszym składasz wniosek o urlop rodzicielski bezpośrednio po macierzyńskim najpóźniej 21 dni po porodzie. Wtedy dostajesz 81,5% podstawy przez cały urlop macierzyński i rodzicielski. Wyjątek: 9 tygodni drugiego rodzica zawsze jest płatne 70%.
W drugim wariancie nie składasz takiego wniosku. Za urlop macierzyński dostajesz 100% podstawy, a za rodzicielski 70%. Przy wykorzystaniu całości łączna kwota jest bardzo podobna. Pierwszy wariant daje równe przelewy co miesiąc, drugi więcej pieniędzy na początku.
Podstawa to zwykle średnie wynagrodzenie brutto z 12 miesięcy przed porodem, pomniejszone o składki społeczne pracownika (13,71%). Zasiłek po potrąceniu zaliczki na podatek nie może być niższy niż 1000 zł miesięcznie. Jeśli wychodzi mniej, ZUS dopłaca różnicę (nie dotyczy urlopu ojcowskiego).
| Okres | Wariant z wnioskiem w 21 dni | Wariant bez wniosku |
|---|---|---|
| Urlop macierzyński (20 tyg.) | 81,5% | 100% |
| Urlop rodzicielski: część mamy (32 tyg.) | 81,5% | 70% |
| 9 tygodni drugiego rodzica | 70% | 70% |
| Urlop ojcowski (2 tyg.) | 100% | 100% |
| Uzupełniający urlop macierzyński | 100% | 100% |
Terminy wniosków: o czym pamiętać
Najważniejsze są dwa różne terminy po 21 dni. Łatwo je pomylić, więc warto zapisać je w kalendarzu jeszcze przed porodem.
- wariant 81,5%: wniosek o urlop rodzicielski zaraz po macierzyńskim najpóźniej 21 dni po porodzie
- urlop rodzicielski w innym terminie: wniosek do pracodawcy co najmniej 21 dni przed rozpoczęciem urlopu
- uzupełniający urlop macierzyński (wcześniaki): wniosek co najmniej 21 dni przed końcem urlopu macierzyńskiego
- urlop ojcowski: wniosek co najmniej 7 dni przed jego rozpoczęciem
Jak podzielić urlop między rodziców
Najprostszy model: mama bierze 20 tygodni macierzyńskiego i 32 tygodnie rodzicielskiego, a tata ostatnie 9 tygodni rodzicielskiego i do tego 2 tygodnie ojcowskiego. Dzięki temu nie przepada żaden tydzień.
Możecie też podzielić urlop inaczej. Na przykład tata może wziąć część urlopu rodzicielskiego w tym samym czasie co mama, gdy pierwsze tygodnie w domu są najtrudniejsze. Albo możecie zostawić część urlopu na później, choćby na adaptację w żłobku. Pamiętaj tylko o limicie 5 części i o tym, że wniosek o każdą część składasz co najmniej 21 dni wcześniej.
Praca w trakcie urlopu rodzicielskiego
Urlop rodzicielski możesz łączyć z pracą u pracodawcy, który go udzielił, w wymiarze nie większym niż połowa etatu. Wtedy urlop odpowiednio się wydłuża, maksymalnie do 82 tygodni przy jednym dziecku i 86 tygodni przy porodzie mnogim.
Za czas łączenia urlopu z pracą zasiłek jest niższy, proporcjonalnie do czasu, w którym pracujesz. Wynagrodzenie za pracę dostajesz osobno.
Rodzice wcześniaków: dodatkowe tygodnie
Od 19 marca 2025 r. rodzice wcześniaków i dzieci, które po porodzie trafiły do szpitala, mają uzupełniający urlop macierzyński płatny 100%. Dostajesz tydzień urlopu za każdy tydzień pobytu dziecka w szpitalu, a niepełny tydzień zaokrągla się w górę.
Limit zależy od tego, kiedy i z jaką masą urodziło się dziecko: do 15 tygodni przy porodzie przed 28. tygodniem ciąży lub masie do 1000 g, do 8 tygodni przy porodzie między 28. a 37. tygodniem i masie powyżej 1000 g. Przy dziecku urodzonym po 37. tygodniu liczy się pobyt w szpitalu między 5. dniem a końcem 8. tygodnia po porodzie. Ten urlop wykorzystuje się w całości, zaraz po macierzyńskim.
Jednoosobowa działalność gospodarcza (JDG)
Przedsiębiorca nie ma urlopu w rozumieniu Kodeksu pracy, ale ma prawo do zasiłku macierzyńskiego za okresy odpowiadające urlopom. Warunek: opłacasz dobrowolną składkę chorobową. Przy zasiłku macierzyńskim nie ma okresu wyczekiwania.
Wniosek składasz bezpośrednio w ZUS. Wariant 81,5% działa tak samo: wniosek o zasiłek za okres odpowiadający urlopowi rodzicielskiemu składasz najpóźniej 21 dni po porodzie.
Podstawą jest zadeklarowana podstawa składek z 12 miesięcy, pomniejszona o 13,71%. Przy pełnym ZUS w 2026 r. (podstawa 5652 zł) daje to 4877,11 zł brutto przy 100% i 3974,84 zł przy 81,5%. W czasie pobierania zasiłku możesz dalej prowadzić firmę. Składek społecznych nie musisz wtedy płacić, a składkę zdrowotną nadal tak.
Na uldze na start (bez składek społecznych) zasiłek macierzyński nie przysługuje. Możesz wtedy wystąpić o świadczenie rodzicielskie 1000 zł miesięcznie.
Przydatne na tatoimama.pl
Najczęstsze pytania
Ile trwa urlop macierzyński i rodzicielski w 2026 roku?
Przy jednym dziecku 20 tygodni macierzyńskiego i 41 tygodni rodzicielskiego, razem 61 tygodni. Przy porodzie mnogim od 74 do 80 tygodni łącznie. Do tego tata ma 2 tygodnie urlopu ojcowskiego.
Czy ojciec musi wziąć 9 tygodni urlopu rodzicielskiego?
Nie musi, ale jeśli ich nie weźmie, przepadają. Tych 9 tygodni nie można przekazać mamie.
Kiedy złożyć wniosek o urlop rodzicielski, żeby dostać 81,5%?
Najpóźniej 21 dni po porodzie. Wniosek dotyczy urlopu rodzicielskiego bezpośrednio po macierzyńskim. Na etacie składasz go pracodawcy, na działalności w ZUS.
Co się bardziej opłaca: 81,5% czy 100% i 70%?
Przy wykorzystaniu całego urlopu kwoty są bardzo podobne. 81,5% daje równe wypłaty, a 100% i 70% więcej pieniędzy na początku. Jeśli planujesz wrócić do pracy wcześniej, policz oba warianty w kalkulatorze.
Czy na urlopie rodzicielskim można pracować?
Tak, u pracodawcy, który udzielił urlopu, maksymalnie na pół etatu. Urlop się wtedy wydłuża (do 82 tygodni przy jednym dziecku), a zasiłek jest proporcjonalnie niższy.
Do kiedy można wykorzystać urlop ojcowski?
Do ukończenia przez dziecko 12 miesięcy. To 2 tygodnie płatne 100%, naraz albo w dwóch częściach po tygodniu. Wniosek składa się co najmniej 7 dni wcześniej.
Źródła
- ISAP: Ustawa z 26.06.1974 r. Kodeks pracy (dział VIII, uprawnienia pracowników związane z rodzicielstwem) (dostęp 13.10.2026)
- MRPiPS: Pytania i odpowiedzi (urlopy rodzicielskie, uzupełniający urlop macierzyński) (dostęp 13.10.2026)
- Zielona Linia: Uprawnienia związane z rodzicielstwem (dostęp 13.10.2026)
- Zielona Linia: Uzupełniający urlop macierzyński dla rodziców wcześniaków (dostęp 13.10.2026)
- ZUS: Wysokość zasiłku macierzyńskiego (dostęp 13.10.2026)
- ZUS: Komu przysługuje zasiłek macierzyński (dostęp 13.10.2026)
- ZUS: Podwyższenie kwoty zasiłku macierzyńskiego do wysokości świadczenia rodzicielskiego (dostęp 13.10.2026)
- ZUS: Nowe wysokości składek na ubezpieczenia społeczne w 2026 r. (dostęp 13.10.2026)
- biznes.gov.pl: Jakie uprawnienia ma przedsiębiorca z tytułu opłacania składek (dostęp 13.10.2026)
Ostatnia aktualizacja: 13.10.2026.