Strona główna › Pieniądze › ZUS dla mamy na działalności
ZUS dla mamy przedsiębiorczyni w 2026 roku: składki, ulgi i zasiłek macierzyński
Mama na jednoosobowej działalności dostanie zasiłek macierzyński tylko wtedy, gdy przed porodem opłaca dobrowolną składkę chorobową. Jego wysokość zależy od podstawy składek z ostatnich 12 miesięcy: przy pełnym ZUS w 2026 r. (podstawa 5652 zł) to 4877,11 zł brutto miesięcznie przy 100%, a przy preferencyjnym ZUS (1441,80 zł) tylko 1244,13 zł. Na uldze na start nie płacisz składek społecznych, więc zasiłku nie ma, ale możesz dostać świadczenie rodzicielskie 1000 zł miesięcznie.
Tabela: ulgi w ZUS a zasiłek macierzyński w 2026 roku
| Wariant | Jak długo | Podstawa składek 2026 | Składki społeczne miesięcznie | Zasiłek macierzyński |
|---|---|---|---|---|
| Ulga na start | 6 pełnych miesięcy od rozpoczęcia działalności | Brak składek społecznych, tylko zdrowotna | 0 zł | Nie przysługuje; zamiast niego świadczenie rodzicielskie 1000 zł |
| Preferencyjny ZUS | 24 pełne miesiące | 1441,80 zł (30% płacy minimalnej) | 456,18 zł z chorobową, bez Funduszu Pracy | Tak, jeśli płacisz chorobową; liczony od niskiej podstawy |
| Mały ZUS Plus | 36 miesięcy w każdym okresie 60 miesięcy działalności | Połowa przeciętnego miesięcznego dochodu z 2025 r., od 1441,80 zł do 5652 zł | Zależy od dochodu | Tak, jeśli płacisz chorobową; zależy od podstawy |
| Pełny ZUS | Bez limitu | Co najmniej 5652 zł (60% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia) | 1926,76 zł z chorobową i Funduszem Pracy | Tak, jeśli płacisz chorobową; od 4877,11 zł brutto przy 100% |
Kwoty składek według biznes.gov.pl i ZUS na 2026 r., przy składce wypadkowej 1,67%. Do każdego wariantu dochodzi składka zdrowotna, której ulgi nie obejmują.
Najważniejszy warunek: dobrowolna składka chorobowa
Na działalności składka chorobowa jest dobrowolna. Tylko ona daje prawo do zasiłku macierzyńskiego, chorobowego i opiekuńczego. Jeśli jej nie płacisz, ZUS nie wypłaci zasiłku macierzyńskiego, nawet gdy regularnie opłacasz pozostałe składki.
Przy zasiłku macierzyńskim nie ma okresu wyczekiwania. Wystarczy, że jesteś w ubezpieczeniu chorobowym w dniu porodu. Inaczej jest z zasiłkiem chorobowym: tu trzeba odczekać 90 dni nieprzerwanego ubezpieczenia.
W 2026 r. składka chorobowa to 2,45% podstawy: 35,32 zł przy preferencyjnym ZUS i 138,47 zł przy pełnym ZUS.
Jak ZUS liczy zasiłek macierzyński na JDG
Podstawą jest średnia zadeklarowana podstawa składek z 12 miesięcy przed porodem, pomniejszona o 13,71%. Jeśli ubezpieczenie chorobowe trwa krócej, ZUS bierze pełne miesiące, za które płaciłaś składkę.
Ważne: jednorazowa wpłata wyższej składki tuż przed porodem nie podniesie zasiłku. Żeby dostać zasiłek od wysokiej podstawy, trzeba ją deklarować przez pełne 12 miesięcy.
Zasiłek wynosi 100% podstawy za okres odpowiadający urlopowi macierzyńskiemu i 70% za rodzicielski albo 81,5% przez cały czas, jeśli wniosek o pełny okres złożysz w ciągu 21 dni po porodzie. Jeśli zasiłek po potrąceniu zaliczki na podatek jest niższy niż 1000 zł, ZUS podwyższa go do 1000 zł.
| Podstawa składek przez 12 miesięcy | Podstawa zasiłku (po odjęciu 13,71%) | 100% brutto | 81,5% brutto |
|---|---|---|---|
| 1441,80 zł (preferencyjny ZUS) | 1244,13 zł | 1244,13 zł | 1013,97 zł |
| 2465,76 zł (Mały ZUS Plus, przykład niżej) | 2127,70 zł | 2127,70 zł | 1734,08 zł |
| 5652 zł (pełny ZUS) | 4877,11 zł | 4877,11 zł | 3974,84 zł |
Ulga na start: pół roku bez składek społecznych
Przez 6 pełnych miesięcy od założenia firmy płacisz tylko składkę zdrowotną. Jeśli zaczynasz w trakcie miesiąca, ten miesiąc się nie liczy. Minimalna składka zdrowotna na skali podatkowej w roku składkowym od 1 lutego 2026 r. do 31 stycznia 2027 r. to 432,54 zł.
Ceną jest brak ochrony. W czasie ulgi nie masz ubezpieczeń społecznych, więc nie dostaniesz zasiłku macierzyńskiego, chorobowego ani opiekuńczego, a ten okres nie liczy się do emerytury.
Jeśli spodziewasz się dziecka, możesz zrezygnować z ulgi wcześniej i przejść na preferencyjny ZUS z dobrowolną składką chorobową. Gdy tego nie zrobisz, po porodzie zostaje świadczenie rodzicielskie: 1000 zł miesięcznie przez 52 tygodnie, wniosek w ciągu 3 miesięcy od urodzenia dziecka.
Preferencyjny ZUS: 24 miesiące niższych składek
Po uldze na start albo od razu po założeniu firmy możesz przez 24 pełne miesiące płacić składki od podstawy 1441,80 zł. Warunek: zakładasz działalność pierwszy raz albo po co najmniej 60 miesiącach przerwy i nie pracujesz w niej dla byłego pracodawcy w tym samym zakresie, co na etacie w bieżącym lub poprzednim roku.
Składki społeczne z chorobową wynoszą 456,18 zł miesięcznie. Niska podstawa oznacza też niski zasiłek: 1244,13 zł brutto przy 100%.
Mały ZUS Plus: składki zależne od dochodu
Możesz z niego skorzystać, jeśli Twój przychód z działalności w poprzednim roku nie przekroczył 120 000 zł, a firmę prowadziłaś w tym roku co najmniej 60 dni. Od 2026 r. przysługuje 36 miesięcy ulgi w każdym okresie 60 miesięcy prowadzenia działalności, niezależnie od tego, czy korzystałaś z niej wcześniej.
Podstawa składek to połowa przeciętnego miesięcznego dochodu z poprzedniego roku, ale nie mniej niż 1441,80 zł i nie więcej niż 5652 zł. Przykład: Twój dochód z działalności w 2025 r. wyniósł 60 000 zł, a firma działała cały rok. Przeciętny dochód miesięczny to 60 000 zł podzielone przez 365 dni i pomnożone przez 30, czyli 4931,51 zł. Połowa to 2465,76 zł i to jest podstawa składek. Składka chorobowa wyniesie 60,41 zł.
Jeśli spełniasz warunki od początku roku, zgłoszenie do Małego ZUS Plus składasz do 31 stycznia. Spóźnienie oznacza, że w danym roku z ulgi nie skorzystasz.
Wakacje składkowe w 2026 roku
Raz w roku kalendarzowym możesz wybrać jeden miesiąc, za który nie płacisz składek na własne ubezpieczenia emerytalne, rentowe i wypadkowe, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy. Zwolnienie obejmuje też dobrowolną składkę chorobową, jeśli podlegałaś temu ubezpieczeniu w miesiącu złożenia wniosku i w miesiącu poprzednim. Składkę zdrowotną płacisz normalnie.
Warunki: w miesiącu przed złożeniem wniosku byłaś ubezpieczona z tytułu działalności i zgłaszałaś do ubezpieczeń nie więcej niż 10 osób, licząc siebie, a w co najmniej jednym z 2 poprzednich lat przychód firmy nie przekroczył równowartości 2 mln euro. Zwolnienie jest pomocą de minimis, więc musisz mieć wolny limit tej pomocy.
Wniosek RWS składasz tylko elektronicznie w eZUS, w miesiącu poprzedzającym wybrany miesiąc. Chcesz wakacji w grudniu 2026 r.? Złóż wniosek w listopadzie 2026 r. Od 26 czerwca 2026 r. obowiązuje wersja 3.0 formularza z polem na wersję kodu PKD.
Co z firmą w czasie zasiłku macierzyńskiego
W czasie pobierania zasiłku możesz dalej prowadzić działalność i zarabiać. Nie musisz wtedy płacić składek na ubezpieczenia społeczne, a składki emerytalne i rentowe opłaca za Ciebie ZUS. Składkę zdrowotną płacisz dalej, chyba że Twój zasiłek macierzyński nie przekracza 1000 zł miesięcznie.
Jeśli to tata prowadzi firmę, ma prawo do 2 tygodni zasiłku za okres odpowiadający urlopowi ojcowskiemu, również pod warunkiem opłacania składki chorobowej.
Plan dla mamy, która planuje dziecko
- sprawdź, czy płacisz dobrowolną składkę chorobową (kod i zgłoszenie w eZUS)
- jeśli jesteś na uldze na start, zdecyduj, czy przejść wcześniej na preferencyjny ZUS z chorobową
- policz, jaką podstawę deklarujesz od 12 miesięcy przed planowanym porodem
- wniosek o zasiłek za cały okres złóż w 21 dni po porodzie, jeśli wybierasz 81,5%
- zaplanuj, w którym miesiącu skorzystać z wakacji składkowych i złóż RWS miesiąc wcześniej
- jeśli zasiłek Ci nie przysługuje, złóż wniosek o świadczenie rodzicielskie w ciągu 3 miesięcy od porodu
Przydatne na tatoimama.pl
Najczęstsze pytania
Jak obliczyć zasiłek macierzyński na działalności gospodarczej?
Weź średnią zadeklarowaną podstawę składek z 12 miesięcy przed porodem i odejmij 13,71%. Przy pełnym ZUS w 2026 r. to 4877,11 zł brutto przy 100% i 3974,84 zł przy 81,5%. Kwotę dla etatu i JDG policzysz w naszym kalkulatorze.
Czy wakacje składkowe obowiązują w 2026 roku?
Tak. ZUS przyjmuje wnioski RWS w 2026 r., od 26 czerwca w nowej wersji 3.0. Wniosek składasz w eZUS w miesiącu poprzedzającym wybrany miesiąc zwolnienia.
Czy wakacje składkowe obejmują składkę zdrowotną?
Nie. Zwolnienie dotyczy składek emerytalnej, rentowej, wypadkowej, Funduszu Pracy, Funduszu Solidarnościowego i dobrowolnej chorobowej. Zdrowotną płacisz normalnie.
Ile razy w roku można skorzystać z wakacji składkowych?
Raz w roku kalendarzowym, za jeden wybrany miesiąc.
Czy wakacje składkowe obejmują Fundusz Pracy?
Tak, za miesiąc wakacji nie płacisz składek na Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy za siebie. Składki za pracowników i zleceniobiorców płacisz normalnie.
Źródła
- ZUS: Nowe wysokości składek na ubezpieczenia społeczne w 2026 r. (dostęp 13.10.2026)
- biznes.gov.pl: Obniżone składki ZUS przez 24 miesiące (dostęp 13.10.2026)
- biznes.gov.pl: Ulga na start (dostęp 13.10.2026)
- biznes.gov.pl: Mały ZUS Plus (dostęp 13.10.2026)
- ZUS: „Mały ZUS plus”, nowe zasady od 2026 r. (dostęp 13.10.2026)
- biznes.gov.pl: Wakacje składkowe w ZUS (dostęp 13.10.2026)
- ZUS: Wakacje składkowe, nowy wniosek (26.06.2026) (dostęp 13.10.2026)
- biznes.gov.pl: Jakie uprawnienia ma przedsiębiorca z tytułu opłacania składek (dostęp 13.10.2026)
- ZUS: Wysokość zasiłku macierzyńskiego (dostęp 13.10.2026)
Ostatnia aktualizacja: 13.10.2026.