Strona główna › Pieniądze › Alimenty na dziecko
Alimenty na dziecko: jak się je ustala, od czego zależą i jak je wyegzekwować
Alimenty na dziecko to obowiązek obojga rodziców, a ich wysokość zależy od dwóch rzeczy: usprawiedliwionych potrzeb dziecka i możliwości zarobkowych oraz majątkowych rodzica, który ma płacić. Nie ma tabeli z kwotami. Rodzice mogą się dogadać w ugodzie, a gdy się nie da, decyduje sąd rejonowy, przy czym pozew o alimenty nie kosztuje nic. Gdy drugi rodzic nie płaci, sprawą zajmuje się komornik, a potem może pomóc fundusz alimentacyjny.
Tabela: trzy drogi do ustalenia alimentów
| Droga | Na czym polega | Czy da się ją egzekwować u komornika | Koszt dla rodzica dziecka |
|---|---|---|---|
| Ugoda przed mediatorem | Rodzice uzgadniają kwotę z pomocą mediatora, potem sąd zatwierdza ugodę | Tak, po zatwierdzeniu przez sąd i nadaniu klauzuli wykonalności | Wynagrodzenie mediatora, zależne od trybu mediacji |
| Akt notarialny z poddaniem się egzekucji | Rodzic zobowiązuje się u notariusza do płacenia określonej kwoty | Tak, po nadaniu klauzuli wykonalności przez sąd | Taksa notarialna |
| Pozew o alimenty | Sąd rejonowy ustala kwotę w wyroku | Tak; wyrok jest natychmiast wykonalny co do rat od dnia pozwu | Bez opłaty sądowej dla osoby dochodzącej alimentów |
| Zwykła umowa między rodzicami | Ustne lub pisemne porozumienie bez sądu i notariusza | Nie, to nie jest tytuł egzekucyjny | Brak |
Na podstawie Kodeksu postępowania cywilnego (art. 183[15], 333, 777) i ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (art. 96). To informacja ogólna, nie porada w konkretnej sprawie.
Kto płaci alimenty i do kiedy
Kodeks rodzinny i opiekuńczy mówi, że rodzice muszą utrzymywać dziecko, które nie jest jeszcze w stanie utrzymać się samodzielnie. Wyjątek: dziecko ma własny majątek, z którego dochody wystarczają na jego utrzymanie.
Przepisy nie podają granicy wieku. Obowiązek nie kończy się automatycznie w 18. urodziny. Wobec dorosłego dziecka rodzic może się uchylić od alimentów, jeśli płacenie byłoby dla niego nadmiernym uszczerbkiem albo dziecko nie stara się usamodzielnić. O tym, czy obowiązek wygasł, przy sporze rozstrzyga sąd.
Rodzic, z którym dziecko mieszka na co dzień, też wykonuje obowiązek alimentacyjny. Robi to w całości lub w części przez osobistą opiekę i wychowanie. Drugi rodzic pokrywa wtedy koszty utrzymania w pieniądzach.
Co sąd bierze pod uwagę przy ustalaniu kwoty
Zakres alimentów zależy od usprawiedliwionych potrzeb dziecka oraz od zarobkowych i majątkowych możliwości zobowiązanego rodzica. Nie liczą się wyłącznie obecne zarobki, ale to, ile ktoś mógłby zarabiać przy swoich kwalifikacjach.
Jeśli w ciągu 3 lat przed sprawą rodzic bez ważnego powodu zrezygnował z pracy, zmienił ją na gorzej płatną albo pozbył się majątku, sąd tę zmianę pomija.
Na wysokość alimentów nie wpływają: świadczenie wychowawcze 800 plus, świadczenia rodzinne, rodzicielskie świadczenie uzupełniające oraz pieniądze z funduszu alimentacyjnego. Nie da się więc obniżyć alimentów, argumentując, że dziecko dostaje 800 plus.
- koszty codzienne: jedzenie, ubrania, środki higieny, część opłat za mieszkanie
- żłobek, przedszkole, szkoła, podręczniki, wyprawka
- leczenie, rehabilitacja, leki, wizyty prywatne, jeśli są potrzebne
- zajęcia dodatkowe, wypoczynek, rozwój zainteresowań
- po drugiej stronie: zarobki, kwalifikacje, majątek, inne osoby na utrzymaniu rodzica
Ugoda czy sąd: jak to wygląda w praktyce
Jeśli rozmawiacie ze sobą, ugoda bywa szybsza i mniej stresująca dla dziecka. Ważne, by miała formę, którą da się wyegzekwować: ugoda przed mediatorem zatwierdzona przez sąd ma moc ugody sądowej, a akt notarialny z poddaniem się egzekucji może stać się tytułem wykonawczym. Zwykła umowa spisana w domu nie wystarczy, gdy drugi rodzic przestanie płacić.
Gdy porozumienia nie ma, składasz pozew w sądzie rejonowym. Możesz to zrobić w sądzie właściwym dla miejsca zamieszkania dziecka. Osoba dochodząca alimentów nie płaci kosztów sądowych.
Na czas trwania sprawy możesz poprosić o zabezpieczenie, czyli tymczasowe alimenty. W sprawach o alimenty wystarczy uprawdopodobnić roszczenie. Wyrok zasądzający alimenty sąd z urzędu czyni natychmiast wykonalnym co do rat od dnia wniesienia pozwu i za okres do 3 miesięcy przed nim.
Przykład: mama 6-latka składa pozew 1 lutego. Jeśli sąd zasądzi alimenty, raty od 1 lutego można egzekwować od razu, nawet gdy druga strona złoży apelację.
Gdy drugi rodzic nie płaci: komornik i fundusz
Z wyrokiem lub ugodą z klauzulą wykonalności idziesz do komornika. W sprawach alimentacyjnych możesz wybrać komornika przy sądzie właściwym dla Twojego miejsca zamieszkania. Komornik sam z urzędu ustala zarobki, majątek i adres dłużnika.
Przy alimentach komornik może zająć do trzech piątych wynagrodzenia za pracę, czyli więcej niż przy zwykłych długach. Pieniądze na rachunku bankowym podlegają egzekucji alimentów w pełnej wysokości.
Roszczenia o alimenty przedawniają się po 3 latach, więc zaległości nie warto odkładać. Jeśli komornik przez 2 miesiące nie ściągnie pełnej kwoty, możesz wystąpić o świadczenia z funduszu alimentacyjnego, do 1000 zł miesięcznie na dziecko.
Zmiana wysokości alimentów
Gdy zmienią się okoliczności, każda ze stron może żądać zmiany wyroku lub umowy. Typowe sytuacje to rosnące potrzeby starszego dziecka, choroba, nowa szkoła albo istotna zmiana zarobków rodzica.
Przepisy nie wyznaczają minimalnego odstępu czasu między sprawami. Liczy się to, czy sytuacja rzeczywiście się zmieniła od poprzedniego orzeczenia. Pozew o podwyższenie alimentów też nie wymaga opłaty od osoby dochodzącej alimentów.
Ważne zastrzeżenie
Ten tekst wyjaśnia ogólne zasady. Każda rodzina ma inną sytuację, a sąd ocenia ją indywidualnie. W konkretnej sprawie warto porozmawiać z adwokatem, radcą prawnym albo skorzystać z nieodpłatnej pomocy prawnej, którą prowadzą powiaty i miasta.
Przydatne na tatoimama.pl
Najczęstsze pytania
Jak ustalić alimenty na dziecko?
Przez ugodę przed mediatorem zatwierdzoną przez sąd, akt notarialny z poddaniem się egzekucji albo pozew w sądzie rejonowym. Pozew jest bezpłatny dla osoby, która dochodzi alimentów.
Co obejmują alimenty na dziecko?
Usprawiedliwione potrzeby dziecka: utrzymanie, edukację, leczenie, wypoczynek i rozwój. Kwota zależy też od zarobkowych i majątkowych możliwości rodzica, który płaci.
Do kiedy płaci się alimenty na dziecko?
Do czasu, aż dziecko jest w stanie samo się utrzymać. Nie ma sztywnej granicy wieku. Wobec dorosłego dziecka rodzic może uchylić się od alimentów, gdy byłyby dla niego nadmiernym uszczerbkiem albo dziecko nie stara się usamodzielnić.
Czy 800 plus wpływa na alimenty na dziecko?
Nie. Kodeks rodzinny i opiekuńczy wprost mówi, że świadczenie wychowawcze nie wpływa na zakres alimentów. To samo dotyczy świadczeń rodzinnych i funduszu alimentacyjnego.
Czy alimenty na dziecko się przedawniają?
Tak, roszczenia o alimenty przedawniają się z upływem 3 lat. Dlatego zaległości warto szybko przekazać komornikowi.
Jak podwyższyć alimenty na dziecko?
Składając pozew o zmianę wysokości alimentów, gdy zmieniły się okoliczności, na przykład wzrosły potrzeby dziecka lub zarobki rodzica. Osoba dochodząca alimentów nie płaci kosztów sądowych.
Źródła
- ISAP: Kodeks rodzinny i opiekuńczy, tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 236 (art. 133–138) (dostęp 13.10.2026)
- ISAP: Kodeks postępowania cywilnego, tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 468 (dostęp 13.10.2026)
- ISAP: Ustawa o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, tekst jednolity Dz.U. 2025 poz. 1228 (dostęp 13.10.2026)
- ISAP: Kodeks pracy, tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 1245 (art. 87) (dostęp 13.10.2026)
- gov.pl: Uzyskaj świadczenia z funduszu alimentacyjnego (dostęp 13.10.2026)
Ostatnia aktualizacja: 13.10.2026.